Lucaswolde
Het streekdorp Lucaswolde is momenteel de kleinste
kern van de gemeente Marum. Het dorp dat tussen
Marum en Boerakker ligt, ten
noorden van de snelweg A7, heeft 220 inwoners.
Lucaswolde was van oudsher een langgerekt dorp dat
bestond uit ‘wildland’ van veen en struikgewas. De bebouwing was vroeger
zeer verspreid en bestond slechts uit enkele woningen. Het land behoorde toe aan
boeren uit Marum, Niebert en Nuis. Lucaswolde wordt ten noordoosten en ten
zuidwesten begrensd door de buurtschappen De Jammer en
De Snipperij.
Tijdens de middeleeuwse transgressieperiode van 1200
tot 1500 n. Chr., toen er veel wateroverlast ontstond, waren de inwoners wel
gedwongen daartegen iets te ondernemen. Kort na het jaar 1250 werden in deze
streek de eerste dijken opgeworpen. Ook langs de hooggelegen gasten werden
dijkjes opgeworpen, leidijken genoemd, die het water dat via afvoersloten en
open riviertjes binnendrong, moesten buitensluiten. Tegelijk dienden ze als
kering tegen het water uit de hooggelegen veengebieden van Opende en Noordwijk.
Ten noorden van het Oude Diep, langs de zuidkant van
de gast Opende-Kornhorn, werd een leidijk aangelegd: vanaf Trimunt via Noordwijk
naar Lucaswolde. Over deze middeleeuwse leidijk is kortgeleden een fietspad
aangelegd. Wie daar overheen fietst, kan zien dat er van de afmeting van een
dergelijke dijk geen overdreven voorstelling gemaakt moet worden. De hoogte
varieert van ongeveer
Lucaswolde zelf, wordt voor het eerst vermeld in
1385. Toen ondertekende pastoor Luppold, namens de boeren van Lucaswolde een
officieel stuk, waarin afspraken over de waterafvoer in dit deel van Vredewold
waren geregeld.
Klooster
In 1528 werd, volgens het archief van Nienoord, door
Anno thoe Melyck een ‘gras land’ verkocht ten behoeve van ‘het nieuwe
convent’; een klooster met bijbehorende kapel, gesticht te Lucaswolde door de
‘Susteren van Reyde’. Deze zusters dominicanessen bewoonden vanaf 1376 tot
aan het begin van de 16e eeuw een nonnenklooster in Oosterreyde, bij
Termunten en verhuisden in 1528 naar Lucaswolde. Mogelijk werd de kerk van
Lucaswolde aan deze ‘Susteren van
Reyde’ overgedragen.
Vermoedelijk is het convent te Lucaswolde tijdens de
80-jarige oorlog verwoest en afgebroken.
Van dit ‘conventshuis’ dat er dus niet al te
lang heeft gestaan, schijnen lang geleden de fundamenten te zijn teruggevonden.
Waar precies dit klooster heeft gestaan is momenteel echter niet bekend. In de
omgeving is wel een nieuw fietspad aangelegd, dat waarschijnlijk ligt, op of
nabij een oud pad, het Kloosterpad.
Lucaswolde heeft zich verder niet als een kerkdorp
met een kern ontwikkeld. Omdat het streekdorp in feite alleen vanuit het
westelijker gelegen Noordwijk was te bereiken, wilden de bewoners graag een
verbindingsweg met Boerakker. In 1878 werd deze wens vervuld en viel het besluit
om een zandweg naar Boerakker aan te leggen. Deze zandweg werd in 1905 verbeterd
met een grindlaag en nog een jaar later voorzien van een laag steenslag. Zo is
dan de Hoge Tilweg ontstaan.
Tussen 1938-1960 zijn er voorbereidingen getroffen tot de oprichting van het waterschap ‘Oude Riet’ en zijn de eerste ruilverkavelingen uitgevoerd. Archiefstukken betreffende deze voornemens en uitvoeringen zijn digitaal beschikbaar via de website Archiefnet